Inleiding

Marc Verschooris is voormalig lector aan de Hogeschool Gent. Sinds 1994 doet hij onderzoek en publiceert hij over het verzet, de collaboratie en de Jodenvervolging in Gent tijdens WO II. Een belangrijk aandachtspunt blijft de herinneringseducatie als een belangrijk pedagogisch project. Ook specialiseert hij zich in het onderzoek naar het banaliseren en relativeren van de collaboratie in Vlaanderen tijdens WO II.

Marc Verschooris (1956) est un ancien professeur de la Hogeschool Gent. Il effectue des recherches depuis 1994 et a publié sur les thèmes de la résistance, de la collaboration et de la persécution des Juifs à Gand pendant la Seconde Guerre mondiale. Pour lui, l'éducation aux commémorations est un projet pédagogique fondamental. Il se spécialise également dans la recherche sur la banalisation et la mise en perspective de la collaboration en Flandre pendant la Seconde Guerre mondiale.

Boeken

Provinciaal Handels- en Taalinstituut - Vrij initiatief

In: Erfgenamen van de English Club

Door Jo Cobbaut, Daisy Termont en Marc Verschooris
Provincie Oost-Vlaanderen, Gent 1994, 184 p., p. 51-92.

De papegaai is geschoten

De bevrijding van Martin Gent 15 juli 1944

Snoeck-Ducaju, Gent 1994, 100 p.

Wachten op de maan van mei

Snoeck-Ducaju, Gent 2000, 294 p.

Schrijven in de schaduw van de dood

Snoeck, Gent 2005, 224 p.

On bloque les comptes, on compte les Bloch

In: Gekleurd Verleden. Familie in oorlog

Van Bruno De Wever, Martine Van Asch & Rudi Van Doorslaer (red.)
Lannoo 2010, p.156-161.

Die Esbergs in Gent. Die Unerwünschten und die sich unerwünscht Fühlenden

In: Esberg Joachim, Nun wisst ihr was soll es bedeuten - Gedichte vor Auschwitz

Door Dr. Kristlieb Adloff, Reinhard Försterling, Jürgen Kumlehn (red.)
Appelhans Verlag Braunschweig 2015, 159 Seiten.

Hoe zwart in het donker gedijt

De Sicherheitsdienst en de Sicherheitspolizei Gent-Leeuwarden 1940-1945

Dit boek werd op 10.01.2016 voorgesteld in het Museum dr. Guislain te Gent. De auteur ging in gesprek met Jan Bernheim, medisch oncoloog en emeritus hoogleraar aan de faculteit geneeskunde van de VUB.

Hoe zwart in het donker gedijt is gebaseerd op diepgravend archiefonderzoek. Het boek biedt de lezer een indringend beeld van een onvoorstelbare geschiedenis: een verhaal op microniveau, een mengsel van getuigenis en onderzoek met een even onvoorspel- als onvoorstelbare afloop. Waarschijnlijk een totaal onbekend stuk verleden maar dat nu voor het eerst op een eerlijke, objectieve en onpartijdige wijze wordt gebracht. Een kenner: "een degelijke wetenschappelijke studie, waarbij je het niet eens hoeft te zijn met alle conclusies van de auteur; de inhoud que probleemstelling en analyse is echter degelijk en laat ruimte voor discussie over de mogelijke interpretatie ervan".

Elias van der Plicht, historicus en journalist:
"Zeldzaam misdadig was het gedrag van de ruim zestig medewerkers van de Aussenstelle in de Belgische stad Gent. Op dit bureau van de Sicherheitsdienst en Sicherheitspolizei was de helft van het personeel afkomstig uit Duitsland en de andere helft uit België. Samen maakten deze nationaalsocialisten met hun grove machtsmisbruik, geweld en roof de stad en haar omgeving tijdens de Tweede Wereldoorlog onveilig. En toen in de loop van 1944 hun rol vanwege de naderende geallieerden in Vlaanderen was uitgespeeld, verhuisde de staf collectief naar Leeuwarden waar ze nog meer dan een halfjaar zouden doorgaan met hun wanstaltige praktijken. De auteur van deze monografie over de Aussenstelle Gent-Leeuwarden is Marc Verschooris. Hij is onderzoeker bij het Cegesoma, het Belgische kenniscentrum voor de geschiedenis van twintigste-eeuwse conflicten, en publiceert al meer dan twintig jaar over de Tweede Wereldoorlog in Gent. Verzorgde uitgave voor een publiek dat al enigszins is ingevoerd in de materie. Met voetnoten, afbeeldingen in zwart-wit, bibliografie en personenindex".

De gebroken arm der wet

De gerechtelijke politie bij het parket van Gent 1937-1947

De papegaai is niet dood

Geheim agenten Albert Deweer, Albert Mélot en Albert Wouters - Gent 1944

Attendre la lune de mai

Gand 1944 - Les combattants de l'ombre - Albert Deweer, Albert Mélot, Albert Wouters

“le livre, avec un incroyable souci de la précision, a pour cadre géographique principal la région de Gand mais son acteur essentiel est un Namurois, Albert Mélot”

(Jean-François Pacco dans l’Avenir, 12.10.2019)

“un livre à lire absolument (…) un récit passionnant autant qu’instructif, illustré des photos de tous les protagonistes”

(Pierre Dulieu dans Confluent, 18.10.2019)

Uit de lus van de strop


Poerim 1945 in Gent: "Nous avons été sauvés"! 75 jaar geleden stond dit feest geheel in het teken van dankbaarheid. Dankbaarheid voor de heldendaden van zij die resoluut kozen voor steun, respect en solidariteit. Niet alleen de vrienden-ingenieurs maar burgers uit alle lagen van de bevolking hebben weerwerk geboden.

Het boek 'Uit de lus van de strop' (een uitgave van Sterck & De Vreese) reconstrueert het leven van de slachtoffers en brengt enkele gekende maar vooral vele nieuwe verhalen van de overlevenden die als bij wonder aan de strop van de haat zijn ontsnapt.



Het geheim achter tralies

In: Het schaduwleger - L'Armée de l'ombre

Van R. Liefferinckx, E. Debruyne, R. Libert, D. Martin, L. van Ypersele, M. Cools (red.)
Gompel&Svacina 2020, p.55-88.

Schotte en Merelbeke: een verzet zonder grenzen

In: Merelbeke tijdens de Tweede Wereldoorlog

Van Katrien Arnaut en Antoine Goemaes
Merelbeke 2021, p.180-183.

Martha's labyrint

Over het boek (4 sterren DSL): 'Liefde en verraad in Gent'.

Martha's Labyrinth (Engelse versie)

In voorbereiding

Lezingen

VERSCHOORIS (M.) en Jean Duhamel, De papegaai is geschoten

Bibliotheekzaal Achilles Mussche, Gent 7 september 1994.

VERSCHOORIS (M.), Overleven als een gevecht om het bestaan. Over politieke gevangenen en de Joodse bevolking tijdens W.O. II te Gent

Instituut voor Joodse Studies van de Universiteit Antwerpen, 1 december 2005.

VERSCHOORIS (M.), Ecrire et combattre

Herdenking Kristallnacht Gent, Lindenlei, 04.11.2007.

VERSCHOORIS (M.) en LOUIS (Y), The Impact of the Prosecution of the Jewish Professors and Students at the Faculty of Medicine of the Ghent University in WWII

First Contact Day - Jewish Studies on the Low Countries, University of Antwerp, May 18th 2008.

VERSCHOORIS (M.) en LOUIS (Y), Doctors, Medical Professors and Students in Belgium during WWII: the connection of anti-Semitism and anti-Masonry versus the Resistance

Second Contact Day - Jewish Studies on the Low Countries, University of Antwerp, May 20th 2009.

VERSCHOORIS (M.), Gand 15 juillet 1944. La résistance gantoise et le coup de main de la rue du Perroquet

CRAL - Cercle Royal Artistique et Littéraire de Gand, Recollettenlei, le 12 janvier 2011.

VERSCHOORIS (M.), Het vijandbeeld in de propaganda. Van nationaal-socialisme tot separatisme. Studiedag door vzw Auschwitz in Gedachtenis over Gevaarlijk spel tussen kunst en propaganda

Koninklijke Bibliotheek van België (Albertina), 7 april 2011.

VERSCHOORIS (M.), Ecrire à l'ombre de la mort

CRAL - Cercle Royal Artistique et Littéraire de Gand, Recollettenlei, le 20 février 2013.

VERSCHOORIS (M.), Over Vlaamse en Duitse SS'ers in Friesland

Museum Tresoar Leeuwarden, Maand van de geschiedenis, 09.10.2016.

VERSCHOORIS (M.), De Gentse brigade van de gerechtelijke politie in oorlogstijd

Colloquium ‘De archieven van de misdaad. Onvermoede schatten van de gerechtelijke politie’, 14.12.2018, STAM Gent.

VERSCHOORIS (M.), Herinnering versus geschiedenis (La mémoire ‘contre’ l’histoire). Een pleidooi voor een objectieve geschiedschrijving van de collaboratie (un plaidoyer pour une historiographie objective de la collaboration)

Symposium Groupe Mémoire-Groep Herinnering, Artesis Plantijn Hogeschool, 30.03.2019, Meistraat Antwerpen.

VERSCHOORIS (M.), Wit en zwart en veel geheim tussen Zottegem en Gent

Heemkundig genootschap Land van Rode in samenwerking met het Davidsfonds Oosterzele, 02.04.2019, De Kluize Oosterzele.

VERSCHOORIS (M.), De gerechtelijke politie van Gent en Aalst

Zaal Utopia, Stedelijke Bibliotheek Aalst, 24.09.2019.

VERSCHOORIS (M.), De papegaai is niet dood

RUSRA-KUIAD, Koninklijke Unie der Inlichtings- en Actiediensten i.s.m. BISC (Belgian Intelligence Studies Centre, Zaal Egmont van de Prins Albert Club, Karmelietenstraat Brussel, 22.10.2019.

VERSCHOORIS (M.), De Gentse brigade van de gerechtelijke politie in oorlogstijd

Vakgroepdag Recht - Hogeschool Gent departement Bedrijfskunde, Campus Bijloke Gent, gebouw Pauli, zaal Baertsoen, 18.12.2019.

VERSCHOORIS (M.), Gent tussen september 1944 en mei 1945: tussen hoop en wanhoop

Gentlezing. Bibliotheek De Krook i.s.m. Vormingplus Gent-Eeklo, Lokaal De Blauwe Vogel, 01.10.2020.

VERSCHOORIS (M.), Uit de lus van de strop 1

Gastlezing Vakgroep Vertalen, Tolken en Communicatie (Faculteit Letteren en Wijsbegeerte, UGent), 02.10.2020.

VERSCHOORIS (M.), Zottegem 1944, het jaar van de bevrijding

Organisatie NSB Groot-Zottegem, in OC Strijpen, 04.09.2021.

VERSCHOORIS (M.), Uit de lus van de strop 2

Gastlezing Vakgroep Vertalen, Tolken en Communicatie (Faculteit Letteren en Wijsbegeerte, UGent), 06.10.2021.

VERSCHOORIS (M.), Intelligence archives as a source of judicial history

RUSRA-KUIAD, Koninklijke Unie der Inlichtings- en Actiediensten i.s.m. BISC. Conference in the ‘Duty to Remember’ theme & panel: ‘Intelligence studies. Opportunities, challenges, results’, Hôtel Bellevue, Place des Palais Bruxelles, 11.10.2021.

VERSCHOORIS (M.), Uit de lus van de strop?

BENEV-GENT, Gebouw Securex, Verenigde Natiënlaan 1 Gent, 21.10.2021.

VERSCHOORIS (M.), Over Gentse solidariteit 1942-1944

Herdenking Kristallnacht Gent, Lindenlei, 14.11.2021.

VERSCHOORIS (M.), De papegaai is geschoten maar niet dood - geheim agenten in de regio Gent in 1944

Gemeentebestuur Merelbeke. Cultuurhuis Merelbeke, theaterzaal, 03.12.2021.

VERSCHOORIS (M.), Martha's Labyrint

Athena Gent, 20.09.2022.

VERSCHOORIS (M.), Uit een Gents Labyrint 1940-1944

Privé-lezing Gent 17.12.2022

VERSCHOORIS (M.), Liefde en verraad op de Sint-Joriskaai 1938-1942 (Martha's Labyrint)

Herberg Macharius & Buren van de Abdij, Gent 23.02.2023

Artikelen

VERSCHOORIS (M.), Overleven als een gevecht om het bestaan. Over politieke gevangenen en de Joodse bevolking tijdens W.O. II te Gent

Bulletin trimestriel de la Fondation Auschwitz nummer 94, janvier-mars 2007, pp. 55-80.

VERSCHOORIS (M.) en LOUIS (Y), Pourquoi une étude sur les Médecins?

Interview par le docteur Maurice Einhorn, Radio Judaïca, émission Dialogues et Partages, Bruxelles le 26 avril 2007.

VERSCHOORIS (M.) en LOUIS (Y), De geneeskunde in België tijdens de Tweede Wereldoorlog

Joods Actueel nummer 14, mars 2008.

VERSCHOORIS (M.) en LOUIS (Y), Un ordre sous les ordres de l'Occupant

Les médecins au service de l'Ordre Nouveau (1941-1944), 1ère partie

Le Journal du Médecin numéro 1898, 26 février 2008, page 23.

VERSCHOORIS (M.) en LOUIS (Y), Les premiers pas d'un Ordre en plein tumulte

Les médecins au service de l'Ordre Nouveau (1941-1944), 2ième partie

Le Journal du Médecin numéro 1900, 4 mars 2008, page 22.

VERSCHOORIS (M.) en LOUIS (Y), Le procès des médecins dirigeants de l'Ordre Nouveau

Les médecins au service de l'Ordre Nouveau (1941-1944), 3ième et dernière partie

Le Journal du Médecin numéro 1902, 11 mars 2008, page 22.

VERSCHOORIS (M.) en LOUIS (Y), Het ontstaan van de Oorlogsorde

In: Dokters in dienst van de Nieuwe Orde (1941-1944)

De Artsenkrant nr. 1897, 22 februari 2008, p. 11.

VERSCHOORIS (M.) en LOUIS (Y), De Oorlogsorde in een stroomversnelling

In: Dokters in dienst van de Nieuwe Orde (1941-1944)

De Artsenkrant nr. 1899, 29 februari 2008, p. 8.

VERSCHOORIS (M.) en LOUIS (Y), Het proces van de dokters

In: Dokters in dienst van de Nieuwe Orde (1941-1944)

De Artsenkrant nr. 1901, 7 maart 2008, p. 24.

VERSCHOORIS (M.) en LOUIS (Y), De oorlogsorde: lessen voor de toekomst

De Artsenkrant nr. 1909, 8 april 2008, p. 22.

VERSCHOORIS (M.), De Joodse Gemeenschap van Gent tijdens de Tweede Wereldoorlog

Joods Actueel nr. 17, juni 2008, p. 46.

VERSCHOORIS (M.), Over de lange maar verborgen Vlaamse tenen

Gent 3 februari 2009.

VERSCHOORIS (M.), Où il est question d'une blessure flamande bien cachée

Gent 3 februari 2009.

VERSCHOORIS (M.) en LOUIS (Y), Een nobele daad van amper 20 seconden

De Artsenkrant nr. 1997, 5 mei 2009, pp. 32-33.

VERSCHOORIS (M.) en LOUIS (Y), Une affaire noble de vingt secondes. Hommage à la famille de Sélys Longchamps

Le Journal du Médecin numéro 2003, le 29 mai 2009, pages 38-39.

VERSCHOORIS (M), (bewerking Peter Backx) Dr. Raphaël Schotte, de Gentse De Gaulle, in Artsen tijdens WO II

De Artsenkrant nr. 2063, 2 maart 2010, p. 11.

VERSCHOORIS (M.), Omgaan met het verleden: in 4 stappen onder 4 ogen, synthese

Sporen, Tijdschrift voor herinneringseducatie, jrg 11 nr 42 - juli-sept 2010, p. 8-11.

VERSCHOORIS (M.) en LOUIS (Y), Leonardo Conti et ses rapports avec les médecins belges pendant la Seconde Guerre mondiale

In Getuigen Tussen Geschiedenis en Herinnering, multidisciplinair tijdschrift van de Stichting Auschwitz, nr. 112 juni 2012, éditions Kimé, p. 124-136.

VERSCHOORIS (M.) en LOUIS (Y), Aan het begin en het einde van het leven. De Conti's, Lebensborn en euthanasie over de Duitse grenzen heen

Vertaling Fabian Van Samang, tijdschrift Sporen van Herinnering - pedagogie en onderwijsoverdracht, uitgave van vzw Auschwitz in gedachtenis, nr 5 - juli-sept 2012, p. 13-16 gevolgd door de pedagogische uitwerking p. 16-17 'Een heuristische speurtocht' over het voorbereidend onderzoek (heuristiek) en de plaats in het onderwijsaanbod o.l.v F. Van Samang, doctor in de moderne geschiedenis en leerkracht geschiedenis en filosofie in het Klein Seminarie te Roeselare.

VERSCHOORIS (M.) en LOUIS (Y.), De faculteit Geneeskunde tijdens Wereldoorlog II

Bouwen aan het geheugen van de UGent 1817-2017, een wetenschap- en maatschappijproject van UGent op initiatief van de vakgroep Geschiedenis en het Instituut voor Publieksgeschiedenis, publicatieplatform, oktober 2013.

VERSCHOORIS (M.), Tussen benauwenis en verademing. Gentenaars in de bres voor de Joodse bevolking 1940-1944

In Handelingen van de Maatschappij voor Geschiedenis & Oudheidkunde te Gent, jrg 74, LXXIV (Skribis 2020), pp. 61-87.

Tentoonstelling

Schrijven in de schaduw van de dood

13 mei-26 juni 2005 in het Caermersklooster te Gent, georganiseerd door de Provincie Oost-Vlaanderen

Gekleurd verleden. Familie in oorlog

26 november 2010-25 april 2011 in de Gentse Sint-Pietersabdij. De tentoonstelling zoomt in op de complexe geschiedenis van WOII, hoe reageren gewone mensen in een ongewone tijd? Oorlog dwingt tot keuzes, wie kan een keuze maken en wie niet?

Uit de lus van de strop

Tentoonstelling van 7.12.2020 tot en met 29.01.2021 en het Erfgoedweekend van 24 en 25 april 2021.

Liberas, Kramersplein 23, 9000 Gent

Veel dank aan Peter Laroy en Kris De Beule (Liberas), Sofie Decock en Christophe Wybraeke (docenten Faculteit Letteren en Wijsbegeerte UGent en de Masterstudenten Mehrsprachige Kommunikation van de UGent)

Leben am seidenen Faden

Fluchtschicksale zwischen Wien und Gent. Drei jüdische Familien auf der Flucht vor Verfolgung


18.03.2022 - 26.11.2022


Adres: Universität Wien - Zentrum für Translationswissenschaft (4. Stock ) Gymnasiumstraße 50, 1190 Wien



Opening: 17 maart om 17.00 uur

DIE STUDIERENDEN DER UNIVERSITÄT GENT UND DER UNIVERSITÄT WIEN LADEN SIE ZUR ERÖFFNUNG DER AUSSTELLUNG EIN: 17. März 2022 - 17:00 Uhr (mit Führung)

https://www.flanders.cz/de/ausstellung-leben-am-seidenen-faden-fluchtschicksale-zwischen-wien-und-gent

Openingstijden Gymnasiumstraße 50: Maandag-Vrijdag 6.00-20.00 uur, Zaterdag 7.00-14.00 uur, gesloten op zon- en feestdagen


Met medewerking van:

  • Liberas Gent
  • Dr. in Mag. a. Renate Resch en Prof. Mag. Doris Wildmann (Transkulturelle Kommunikation - Universität Wien)
  • Prof. dr. Sofie Decock en hoofdlector Christophe Wybraeke (Vakgroep Vertalen, Tolken en Communicatie - Faculteit Letteren en Wijsbegeerte UGent)
  • De Vlaamse Vertegenwoordiging in Wenen

25e Gentse struikelsteen voor Martha

Sint-Joriskaai - 6 juli 2022

Isaline 'petite Yvonne' Claessens, dr Fred Adler en Lieva Reunes


Kazerne Dossin van 16.02 tot 10.12.2023

‘Homo’s en lesbiennes in nazi-Europa’ van Florence Tamagne met o.m. het verhaal van ‘Martha & Yvonne’, uitgeschreven in mijn bovenstaande boeken in 2005, 2015 en 2020 en verder uitgediept in ‘Martha’s Labyrint’, 2022. Met dank aan Stefan Hertmans voor de waardering.

Over deze expo: De Standaard dd. 22.02.2023.


Constellations brisées

Du 13 avril au 15 mai 2023, à la Cité Miroir à Liège, découvrez Constellations brisées, une exposition des Territoires de la Mémoire en partenariat avec Queer Code. Cette exposition dévoile les parcours de vie et de résistance de femmes qui ont aimé des femmes durant la Seconde Guerre mondiale. Constellations brisées résulte d’un projet participatif, évolutif, européen, numérique et féministe.

Constellations brisées Liège Marc Verschooris Constellations brisées Liège Constellations brisées Liège

Open Huizen

Antwerpen, 6 mei 2023, Open Huizen: over o.m. Martha & Yvonne:
https://www.antwerpenherdenkt.be/openhuizen/programmatie/paleisstraat-41-antwerpen

Links

Oorlogswandelingen: Walkotopia in Gent, Den Haag en Rotterdam


MET WOORDEN DE GESCHIEDENIS REDDEN

‘Met Corona heeft zich een wandelvirus verspreid dat tot een gamma aan wandelboeken heeft geleid. Een wandelmicrobe kan leiden tot een wandelobsessie. Die is mij bespaard gebleven. En toch heb ik mij tot een oorlogswandeling laten verleiden. De stap zetten in de grootstad noemde de Britse reis- en wandelschrijver Stephen Graham in 1926 een ‘zigzag-wandeling’: herinneringen ophalen terwijl je hoofd- en zijpaden inslaat. Dat is wat Leentje doet. Het is goed met haar op stap te gaan. Zonder wegenkaart – haar metgezel is geestdrift – leidt ze haar toehoorders en praat ze bezield en met kennis van zaken over de gebeurtenissen die er zich hebben afgespeeld. Het borrelt en bruist op die thematische tochten, de woorden werken aanstekelijk. Bij elke bocht zoekt en vindt ze het juiste ritme. Met Leentje in de stad zal verdwalen nooit een optie zijn.’ (MV)

Historica Leentje Van Hoorde ontwikkelt op basis van interviews met overlevenden van WOII en familiearchieven oorlogswandelingen in België en Nederland. Op basis van de oorlogservaringen van de gewone man én vrouw toont ze de ontwrichtende impact van de oorlog op de stad en haar bevolking. Ze neemt de wandelaar mee langs de zichtbare en onzichtbare littekens van WOII in de stad en legt zo de strijd van de bewoners bloot om te overleven in bijzondere omstandigheden.

In Gent focussen Walkotopia's wandelingen op de verzetsgeschiedenis. Met haar verzetswandelingen wil Leentje Van Hoorde de verhalen van het verzet tegen de nazi's, veelal verdwenen uit het collectieve geheugen, doorgeven aan de toekomst.

Contact & info: www.walkotopia.com

Links

Een pleidooi voor een combattief humanisme - Vers un humanisme combatif


'La Deuxième Guerre mondiale est une chose trop sérieuse pour la confier uniquement aux historiens' (Pierre Vidal Naquet dans 'Au sujet de Shoah, film de Claude Lanzmann)

www.yveslouis.com

Contact

Vragen of suggesties?